Zondagmorgen 8 november 10.00 uur – Zwolle

Helaas..! Niet in Brielle. Ik mis dat, en ik mis jullie. Twee keer heb ik na de lockdown dienst mogen doen, maar deze keer moesten we weer afblazen: onze regio’s kleurden rood en het dringende advies was: niet meer dan drie zielen samen. Het leek erop dat we weer de verkeerde kant op gaan.Maar dat is een gevoel: 

Want wat bleek dit een gedenkwaardige week.

Ik ben drie nachten en dagen aan de TV gekluisterd geweest: Fox, CNN, NOS. Ik zag Amerika rood kleuren en vreesde nog eens vier jaren Trump. Ik mocht hem meteen al niet, hij herinnerde me aan de pestkoppen in de klas die altijd gelijk hadden en ons imponeerden met de macht van hun dommekracht. Je raakt die angst nooit helemaal kwijt.

Zo werd deze week aanvankelijk overschaduwd door een “gevoel van naderend onheil”, alsof de grauwsluier die het virus over ons heeft gelegd langzaam maar zeker alles lamslaat. Ik wilde eergisteren, vrijdag, een stuk voor Brielle afkrijgen. Ik voelde me echter moe en moedeloos en kreeg geen inspiratie.

Het had er de schijn van dat we met de wereld de verkeerde kant op gingen.

 Maar dan blijken in Rotterdam de besmettingscijfers langzaam weer de beterende  kant op te gaan: het virus lijkt te bezweren door ons eigen gedrag - en daar hoort dan ook ook het afmelden van een kerkdienst bij.

Voor mij kwam de ommekeer toen ook de Verenigde Staten steeds meer van rood naar blauw leken te kleuren. Georgia, Pennsylvania – ik ben er eens geweest. Pittsburg, Philadelphia. En natuurlijk Atlanta: twee jaar geleden begonnen daar rassenrellen. Trumps antwoord was geweld; zowel verbaal als fysiek. Hij had de pest aan softe leiders en zwarte bestuurders en schold hen uit voor communisten.

Dat nu juist, juist deze twee staten de toekomst konden doen “swingen”! Trumps strategie werkt niet langer, of zelfs averrechts. De politiek van “verdeel en heers” (divide et impera – bedacht door de antieke Romeinen) blijkt vruchteloos. En dat is toch een van de zegeningen van dit digitale tijdperk.

Kamala Harris Speech

Het absolute kantelpunt was de toespraak van Kamala Harris gisteren. Trump leugentaal geloofde ik niet, maar haar woorden waren wáár, oprecht, hoopvol en vastberaden; ze kwamen recht uit ons hart. De eerste vrouw aan de macht in de USA, en dan nog een met een kleur ook. Wat een teken, wat een kracht! Ze had het over de Ver-enig-de staten, en dat “Joe and I” daar op zouden inzetten, en allereerst het klimaat en de pandemie met open vizier (en mondkapjes) zouden aanpakken. Geen ontkenningen; geen leugens. Wat een krachtvrouw! (ik hoor Trump al roddelen dat ze geen Amerikaanse is; dat deed hij eerder bij Obama ook).

 

En wat een voorrecht dat mijn moeder dit nog mee mag maken. Mam had slechts lagere school toen ze thuis voor de vijf jongere kinderen moest zorgen. Haar moeder had TBC en kuurde in Appelscha; opa Jan Snoek fietste op houten banden tweemaal per week naar haar toe. Op mijn moeders 21e werd zij  door mijn vader uit Winschoten geschaakt. Het kwam ongelegen, maar moeder heeft het goed geregeld. Ze heeft daar een paar jaar geleden een boek over geschreven ("Wij en onze Pabbe")

Mijn vader was ook allerminst voorstander van emanciperende vrouwen. Dat mam haar werkzame leven beëindige als beleidsmedewerker emancipatiezaken van Friesland is een prestatie van jewelste. “Je moet tegen de stroom inzwemmen om bij de bron te komen”, dat wisten niet alleen de zalmen, maar ook de Snoek die mijn moeder is. Juist daarover ging die speech van Kamala Harris gisteren. 

Maandag 2 november werd mijn moeder 87; en mochten maar 3 anderen komen, dus ging ik op dinsdag. Mam blijkt nog altijd helder en strijdbaar (ze heeft me net nog met wordfeud verslagen).

 Dinsdag dus; kon ik meteen nogmaals naar het Belvedère museum. Mam woont om de hoek.

“Van goede kunst en muziek knap je altijd op”, had ik van Erik Scherder gehoord.

Ik wilde Jan Mankes zien, maar toen viel ik voor de Groninger graficus Hendrik Werkman.

Henk van Os roemt hem als een van de grootste kunstenaars van de afgelopen eeuw: “Zeker even belangrijk als Van Gogh en Mondriaan”. Ik kende Werkman van de “Chassidische verhalen”, zijn “druksels” bij de verhalen van Martin Buber. Illegaal uitgegeven tijdens de Wereldoorlog.

Ik wist ook, dat hij drie weken voor het einde nog gefusilleerd was. De ware verhalen besefte ik niet; tot dan toe zat hij bij mij op de reservebank.

Die dinsdag kwam hij binnen.

 

Werkman maakte dit  "Zuidzee eiland" in 1936.

Werkman ontwaakte op een ochtend in 1935 en wist zich omringd door brallers: Hitler, Stalin, Musolini (en Mussert en Colijn hier). Werkman wilde weg, ergens anders leven. Hij was bewonderaar van Gauguins Tahiti dus dat land werd zijn verlangen. Even zelfs in het echt. Maar ook Werkman wist van de vliegen en de kosten daar, en hoe beroerd Gauguin er aan zijn eind gekomen was. Maar hij had een droom nodig, een andere werkelijkheid - en van dat soort mensen bleken er meer. Zoals de Chassidische Joden. Zoals de christenen met hun nieuwe Jeruzalem.

En dat soort van bergen verzetsmensen zijn er ook nu nog, getuige Kamala Harris. 

Diezelfde week terug in Pernis begin ik mijn veertig uren nieuws. Woensdag en donderdag: afgrijzen en ongeloof. Want had de pestkop gewonnen, dan hadden we Trump, Putin, Trump, Netanyahu en Erdogan (en Baudet en Wilders). Weliswaar een stuk minder vreselijke nachtmerrie dan de buren in Werkmans tijd (in 1945 is hij gefusilleerd), maar desalniettemin. 

 

Deze oorspronkelijk Brielse ochtend werd ik wakker met een gevoel dat er andere tijden aan het aanbreken zijn; dat we het ergste gehad hebben; en dat de zachte krachten zullen overwinnen. En al was ik niet “live” bij jullie, het is inmiddels 12 uur; ik ben weer wat verder, daar kwam de inspiratie weer; de lucht en mijn hart kleurt blauwer, mijn optimisme keert terug.

Het hoeft niet steeds erger te worden; die algoritmes scheppen wij zelf! We kunnen er tegen opstaan, met geuren en kleuren tegenop geloven. Mijn moeder heeft de tijden zien veranderen. Ze heeft een nieuwe knie en wandelt weer (dat was in haar jonge jaren ondenkbaar geweest). TBC is overwonnen; grootouders communiceren tegenwoordig met kleinkinderen (wat hebben we op mams verjaardag leuk gezoomd met ons allen!).

En ik? Op mijn 18e levensjaar speelden Vietnam, Ulster, de Berlijnse muur, Franco, Salazar, het Griekse kolonelsbewind; was er Biafra, de apartheid in Zuid-Arika.

Het komt niet allemaal ineens goed, angst blijft een machtsfactor, maar toch. Ik wil geloven dat de zachte krachten zullen overwinnen.

En Werkman was een held. 
Het Kan Wel. 

 

 

kriklogo

 

Ds. Ivo de Jong
Pastoriedijk 198 
3195 HK Pernis

telefoon: 010-8415105
mobiel: 06-53 455 966
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.