Schiedam, startzondag 1 september 2109 woorden

 Begin deze week krijgt u (leden Schiedam, Rotterdam en Brielle) allemaal het nieuwe jaarprogramma is de bus. We heben gekozen voor de werktitel “ontvouwen”. Brielle, Schiedam en Rotterdam samen hebben een prachtig programma gemaakt. En net al de voorgaande jaren draagt de startdienst het titel van het jaarprogramma.

Ontvouwen, dus.

Je kunt dan denken aan handen die gevouwen zijn, en zich ontvouwen. “Ora ET labora: bid EN werk.

Gevouwen handen: dat is een germaans / gallisch gebruik. Toen de Galliers zich overgaven, vouwde Vercingetorix zijn handen voor Caesar over zijn zwaard, ten teken van overgave.

Romeinen baden anders; Joodse mensen baden anders; geen handen in de overgave positie, maar aktiever. Velen van ons dachten toen we nog kinderen waren – later daarover meer – dat als je niet precies zo zou bidden – handjes gevouwen, sluit oogjes nu – dat God dan niet zou luisteren – alsof je het goeie 06 nummer niet te pakken had. Toen kwam ik als jochie in de katholieke kerk, en daar hielden ze de ogen gewoon open!! En de moslims, die gymnastiekten gewoon tijdens het bidden.

Wat is bidden? Ook zo ingewikkeld als kind. Danken, ja dat vond ik logisch – maar bidden voor het eten?  En dan: voor bruine bonen? Wat is dat dan, bidden. God dingen vragen? Maar als God alles weet, waarvoor dan eigenlijk. Er valt dus heel wat over bidden na te denken. Bidden dieren? Sommige vogels wel, ja.. En wanneer ben je dan met God op een lijn? Wanneer verhoort God?

Dat is iets waar over we heel aktief na denken. In verband met dat jaarprogramma van ons jaarprogramma, waarin we ook in onze zondagse kleren ons 110 jarige gebouw gedenken, was ik bij de nu 90 jarige weduwe van een blinde dominee die hier vijf jaar heeft gestaan. Ik vroeg haar onder meer naar de vroomheid van haar man. “Die zat heel sterk op het ethisch bijbels politieke vlak” zei ze. Of ze wel eens baden? “ Ja zondags; in de kerk”.

Honderd jaar geleden stond hier, en maar liefst veertig jaren lang: de heer Rook. Alleen ons lid Tiny herinnert zich hem, maar Tiny Eykelenboom is dan ook al bijna 100. Meneer Rook: Eindelijk weet ik zijn voornaam, dank zij Jan Mookhoek bij wie ik woensdag op visite was. Dirk Rook, van 1899 tot 1936. 1500 leden waren er toen. Hij volgde die andere heel politieke dominee op: Hugenholtz, een van de voormannen van de PvdA in de tijd van Domela en Troelstra. Ik noemde 3 van de zestien van mijn voorgangers..  

Bidden doe je in de kerk, geloven doe je in de kerk..?

Of, en dat vinden we nu, het is veel breder dan dat, bidden en geloven, het zal zich ontvouwen, als het goed is.. Politiek, maarschappelijk, spiritueel.

Nog een onderdeel van ons programma wil ik dat “ontvouwen” illustreren. We gaan op een busreis naar het Teyler museum in Haarlem. Ook dat wordt, naast onze processie over drie weken, een hoogtepunt  waar ze over 110 jaar nog zullen na praten. In de tijd van HaverSchmidt namelijk woedde de strijd tussen de modernen en de orthodoxen. Die is nu voorbij, gezien dat we in beide kerken een plaquette van de grote HS tonen. Geen these – antithese meer, maar volwassen geworden, ontvouwd. We gaan die hele periode van onenigheid gedenken met een busdienst naar het Noach fossiel.

Ont-vouwen. Uit de kreukels komen. Ontbotten; een knop, een knoop die zich opent. Een accordeon die lucht haalt en een accoord geeft. Een mens die gaat lopen, gaat lachen, volwassen wordt, verantwoordelijkheid durft dragen. En zou onze vereniging je kunnen helpen ontvouwen? Want: daar doen we het voor…

 Preek

Paulus, daar hebben vrijzinnigen het doorgaans niet zo mee. Ja de vrijzinnigen Schiedam, die kerkten in pand Paulus, aan de achterzij van onze kerk van tegenwoordig. En daar kwam vooral veel jeugd, afgeladen vol zat het er. Maar we hebben het nu over de beleving van de Paulus van toen.

Paulus zat soms nogal in de knoop met zichzelf, sprak zichzelf in alle vurigheid nogal eens tegen,  met zijn eigen gelijk en autoriteit, maakte te lange zinnen in zijn brieven waardoor je de draad gauw kwijtraakt. Richard, daar kun je een lied over schrijven.. Ik vrees echter dat Paulus nooit zo liefdevol naar zijn jongere ik heeft durven kijken..

Dan beweren ze ook dat Paulus vrouw onvriendelijk was. Het moet wel gezegd dat zonder Paulus het christendom een joodse sekte was geleven, en dat wij hier dan niet gezeten hadden; zonder Paulus zag de wereld er totaal anders uit..!

Paulus, kortom, was net een mens – met hoogte- en dieptepunten, logische en onlogische. Ook was er een jonge Paulus: fel, fanatiek christenvervolger, en een oudere, wijzere, maar nog even overtuigd van zijn eigen gelijk en autoriteit.

Maar soms  ontvouwde hij zichzelf, steeg hij boven zichzelf uit en dan kreeg je onvergankelijke woorden als in zijn loflief op de Liefde, een tekst uit de eerste brief aan de wijnhoofdstad van de wereld – want Korinthe komt van krenten – een stad waar een springlevende christengemeenschap was met alle alle conflikten van dien: jong en oud, rijk en arm, slaaf en vrije, jood en romein. Ja de kerkjes van toen waren veel diverser dan ze tegenwoordig zijn..! Met alle gevaren van dien. En juist dan schrijft Paulus: dat Liefde belangrijker is dan geloof.

Liefde belangrijker dan geloof.

Dus. Mensen die liefdevol zijn en niet kerks, zijn dichter bij God dan mensen die kerks zijn, en toch en vastzitten. Het gaat niet om het gelijk. Het gaat om het geluk.

Als we deze woorden lezen met de bril van vandaag: ontvouwen – dan is een ontvouwd mens iemand die rechtop staat. Die opstaat. Die opgestaan is.

Ik heb het vast al eens eerder verteld, maar ik zeg het nog maar eens. Als je aan de ene kant van onze zaal een bord zou zetten met “ANGST” en aan de andere een met het woord “HOOP” – en ze gaat lopen van angst naar de hoop en voelt hoe dat in je lijf verandert, hoe je anders gaan lopen van de ene naar de andere kant – Of van LIEFDE naar BEVROREN – dan voel je wat dat is, ontvouwen.

Het meest ontvouwd ben je, zegt Paulus dus, als je Liefde bent.

Je gaat van kind naar volwassene en we weten maar al te goed dat we er dan nog lang niet zijn. We hebben nog een ego, en dat is maar goed ook, want zonder angst zijn we roekeloos. We dragen de dood in ons gestel. We zijn nog altijd gescheiden van ons zelf en van elkaar. Er zijn grenzen.

Dus ja, misschien dat we nu beter, onvoorwaardelijker hebben geleerd om lief te hebben dan als toen we kind waren..? Het is onze opdracht, het is onze wens, het is waarom de Exodus er was en het eerste boek GENESIS heet.. het is waar het in de evangelieen over gaat: Evangelie betekent: goed nieuws, en het Goede Nieuws is, dat Liefde sterker is en het laatste woord zal hebben.

En Paulus liefste stuk tekst gaat hier over. Over ontvouwen en hoe moeilijk dat is, zie je als je de situatie in die club van Korinthiers even beter bestudeert. In die eerste christentijd waren de verschillen veel groter dan tegenwoordig en waren er veel meer zeer verschillende christenmensen dan er tegenwoordig nog zijn. Geen internet, gezag was verder weg, elke ketter had zijn letter – hoe kwam je er in, hoe kwam je er uit? Alleen door de Liefde.

Ik herinner me het echtpaar Baljet in Velp. Ik heb van hun beide de afscheidsdienst mogen begeleiden. Ze overleden vlak na elkaar. Maar toen, een jaar of vijf daarvoor, stelde ik hen die grote vraag.

Henri en Tineke waren in de tachtig, en uiterst broos.

Ik vond dat ze van elkaar hielden. In die periode zat ik zelf erg moeilijk in mijn relatie en dat zagen zij dan weer. Toen ik hen vroeg, wat hun geheim was van hun zestig jaren huwelijk, zei Henri: “O maar Ivo, dat snap je nu toch nog niet, daar ben jij nu nog te jong voor..”.

Maar Tineke keek mij liefdevol aan en zei: “Wil jij het echt nu al weten? Ja komop Henri, dadelijk zijn we dood en dan kunnen we het niet meer met hem delen, misschien denkt – ie later nog wel eens aan ons geheimpje terug.. “Nou goed,”, sprak Henri Baljet. “Zeg jij het dan maar, Tineke”.

“Okee” zei Tineke en ze keek me recht in de ogen: “Weet je wat het is..? Als je eindelijk zo oud bent geworden als wij, en ik hoop dat jij dat ook gaat redden, nou, dan ga je eindelijk begrijpen dat je geleerd hebt elkaar te accepteren in elkaars merkwaardigheid..”.

Is dat Liefde? Dacht ik. “Moeilijk woord!” Zei Henri. Wat daarvoor doorgaat is het vaak niet! Lang leve de passie hoor, zonder dat hadden wij nooit onze vier jongens gekregen. Maar je blijft zo lang bezig elkaar te veranderen, te verbeteren, je ergert je nog eens dood.. “.

“Vandaar”, sprak Tineke met een glimlach: “Vandaar dat het al heel veel betekent als je elkaar accepteert in elkaars merkwaardigheid.”

En dan, denk ik nu, dan help je elkaar ontvouwen.

Dan luister je, verwonder je je, want de ander is zo anders dan jij…

 

Toen ik deze liturgie opmaakte, heb ik “U” veranderd in JIJ. Want okee, God zou het kunnen doen maar ook je vader oeder of vriend is in stat jou vleugels en handen vol licht te geven. Het is niet alleen met god praten in gebed – maar ook met elkaar in gebed zijn. Stapje terug. Liefdevol. Verwonderend. Verhelderend. Ontvouwend.

En natuurlijk moest ik denken aan de twee handen van Rodin. “Cathedrale” noemde hij dit sculptuur van de beide handen. Het zijn, kijk nog maar eens goed: twee linkerhanden of twee rechterhanden. Het is een samenspel. Je kunt je goed voorstellen, dat de handen elkaar hebben geopend. Ik denk dan aan de geboorte van kinderen – die met gebalde vuistjes op de wereld komen, en met een kreet – en wat een fantastische opdracht het is die handen te ontvouwen, en van die geschrokken angstkreet een lach te maken? Wat is het prachtig, om naar je zelf van vroeger te kijken, zoals Richard net deed in zijn lied, en dat jongere zelf te vergeven, er zelfs van te gaan houden.

 Alle programma onderdelen en alle films zijn met dit alles in het achterhoofd, of in de ziel, uitgezocht.

Als u het boekje “ontvouwen” krijgt en onvouwt, hopen wij dat dit hele proces u aanspreekt..? 

Het is vast nog niet volmaakt. Maar het is met Liefde samengesteld, vormgegeven en geschreven.

 Op de groei!

 

kriklogo

 

Ds. Ivo de Jong
Pastoriedijk 198 
3195 HK Pernis

telefoon: 010-8415105
mobiel: 06-53 455 966
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.