De Nieuwe Man (uit mijn kunstlezing 2013):

Verlangen naar verzoening

ivo newman keulen

Hoe leg je Barnett Newman uit.....? Boven sta ik in Keulen, bij "Midnight Blue", uit 1970. Ik was speciaal naar het Ludwigmuseum gereisd om het te ervaren. Kom ik naast een Japanner te zitten van mijn leeftijd. "Isn't is wonderful.." verzucht hij na een poosje. Ik zeg dat ik speciaal voor dit doek uit Nederland gekomen was; voor dat strookje lichtblauw in het donker. Hij: "And me, from Japan". Deze Japanner heeft bovenstaande foto van mij geschoten, en ik een voor hem..

Newman’s werk valt niet onmiddellijk op omdat het zo kunstig geschilderd is; evenmin valt zijn kunst in de categorie “mooi”. Hoe in de vrede leg je uit wat Barnett Newman aan je bestaan kan toevoegen?

Beginnen we voor het gemak met The Wild en dan (At) Onement.

(the wild is die streep in het midden)

Mensen die mij al langer kennen – en ik “sta” nu alweer twaalf jaar in Velp! – weten dat ik dol ben op een oneliner; een korte zin waarin je een heleboel tegelijk kunt samenvatten, en die makkelijk te onthouden is. Voorbeeldje: Dominee is een contaminatie van “dom” en “nee”, bijeengehouden door de “I” van Ego (ja er zit zelfspot in, maar ook een diepere betekenis). Datgene waarover ik wordt geacht te preken, daar kun je feitelijk niets van weten. God: daar kun je naar verlangen. Ik gebruik liever het woord “Goh” – en daar volgt dan weer zo’n oneliner:

“God” is een dochter van “Goh”.

Oneliners zijn zen-achtige uitspraken. Paradoxen; beelden, waardoor je op het verkeerde been gezet wordt om op het goede terecht te komen. Oneliners, dus.

De kunstenaar die beroemd en berucht was om zijn oneliners staat vandaag op het menu: Barnett Newman. Newman heeft een zevental Onements gemaakt.

Onement-VI-by-Barnett-Newman-44-million 2

De laatste is onlangs verkocht voor het recordbedrag van 44 miljoen dollar.

Is Barnett Newman de ultieme hedendaagse verbeelding van “De nieuwe kleren van de Keizer”? Houdt hij iedereen voor de gek?

Onement 1 lijkt makkelijk, maar blijkt het moeilijkst te interpreteren. Wat je ziet, ben jezelf.

“Onement 1” ontstond in 1948, op zijn 42e verjaardag. Alles wat hij daarvoor ook maar geschilderd heeft, gaf hij onmiddellijk daarna aan de kachel prijs.

Hij ervoer zijn vondst als een soortwedergeboorte, als een spiegel; kwam zichzelf tegen.

Het duurde negen maanden (..) voordat hij begreep wat hem met dit doek overkwam. Het was Paulus’ bekering bij Damascus; een wedergeboorte.

“Onement” is afkorting van het in de Joodse religie zo centrale begrip “Atonement”, verzoening; de “Day of Atonement”, Grote Verzoendag, is het Joodse Nieuwjaar, als alles opnieuw beginnen mag na begrip en erkenning van het mislukte.

Toen Newman (..!) het doek tenslotte zo noemde, had hij dit voor ogen: de weg naar verzoening, naar heil = heelheid, Eenheid. Twee delen die verbonden worden, samenvallen. Een oneliner. Het ultieme verlangen, zo kort en krachtig mogelijk samengevat. “Niets meer aan doen”, moet hij gedacht worden – en hij heeft zelfs het schildertape er op laten zitten. Het doek is onafgewerkt.

Maar laat me proberen iets over Newman te vertellen aan de hand van mijn eigen ervaringen met meditatie en gebed.

Vrijdagavond was ik in Velp bij de kapper, en werd geknipt door Vera. Haar naam betekent oprecht, eerlijk, waarachtig. Ze vertelt me, hoe ze probeert te mediteren, hoe moeilijk haar dat valt, en dat ze het steeds weer opgegeven heeft.

Mediteren is moeilijk. Het lijkt o zo simpel, samen te vallen met je eigen ademhaling en hartslag, maar: probeer het maar eens; een ik-ogenblik, een at-onement.

Al klopt mijn etymologie niet: ik wil ervaren dat het woord “mediteren” samenhangt met het woord “midden”: midden-in-het-moment zijn. En vooral de bewustwording van je eigen ademhaling is daarvoor het meest geschikte instrument.

Het valt iedereen op hoe extreem moeilijk het is om het meest eenvoudige te doen.

Je gedachten hebben de natuurlijke neiging je alle kanten weg te trekken, bij het moment (onement) vandaan.

Ook als je je ademhaling gaat tellen ga je ogenblikkelijk weer oordelen. Bijvoorbeeld als het nog lukt ook (..). Doel van de meditatie is een ik-ogenblik; voorbij tijd en plaats.

Contemplatie; helder bewust-zijn van jezelf, het wonderbaarlijke van dat je bestaat.

Het eenvoudigste blijkt het moeilijkste.

Dat gaat ook op als je probeert stil te staan bij het werk van Newman.

Niet voor niets gaf hij zelf als gebruiksaanwijzing dat je zijn werk van dertig centimeter afstand moet beleven; je krijgt dan een 3D ervaring van de kleuren; en de “zip” gaat werken – zowel als scheiding als verbinding.

Zoals je geboren bent en daarmee afgescheiden van de veilige schoot;

vloek en zegen beide; eenheid en afgescheidenheid tegelijk.

DIE ervaring beschrijft de titel van het werk “Onement”. Eenheid; verzoening; katharsis.

Zoals je met Zen naar een lege muur staart;

zoals je tijdens vipassana via de ademhaling op een hoger plan kunt komen;

zoals tijdens het gebed de mooiste ervaring is het “in-gebed-zijn”.

Daar moet je tijd voor nemen. Of eerder: Je gedachten opgeven; je overgeven.

Wanneer je gaat zitten voor een gigantisch doek als cathedra, overvalt je allereerst de nutteloosheid van de exercitie. Je ziet een gigantisch blauw. Saai, oordeel je.

Je merkt dat de bank niet lekker zit, je irriteert je aan je eigen houding: krom, of stijf.

Je irriteert je aan de andere toeristen, of erger: je gaat je trots voelen op jezelf omdat JIJ tenminste wel de tijd neemt.

Voordat je gaat ademen, her-ademen of dezelfde manier als dat stille doel tegenover je doet, - daar gaat veel kostbare tijd overheen.

Voordat je opgenomen wordt in het doek zelf, zou dat al lukken; dat je ogen stil houden en niet meer rusteloos zoeken naar een houvast; voor je hersens het oordeel opschorten; dan ben je al een heel eind verder.

Onement – het is bijna een ander woord voor “verlichting”.

Het doek houdt je niet voor de gek: eerder is het een spiegel: je holt voor jezelf weg.

Onement 2 versies

Onement. Links de afbeelding zoals ik die in een boek vond, rechts: zoals ik hem gefotografeerd heb.

Wat is het verschil..? Precies. Je denkt dat je iets rechthoekigs gezien hebt, maar je ziet altijd krom – vooral als je er recht voor gaat staan.

Je denkt dat je een lijn ziet, maar kijk je beter – het schilderstape is een heleboel keren overgeschilderd, en bewust niet netjes.

Een “zip” is zo niet alleen maar een scheiding, maar ook een verbinding; en ook een strook licht overal doorheen.

Zoals Leonard Cohen inderdaad zingt:

“There’s a crack in everything – that’s how the light gets in..”.

Newman heeft een zevental Onements gemaakt.

Thema: Beter kijken, beter zien; niet (zo snel) oordelen.

Het is anders. Bewust-zijn: het belangrijkste, wat welke religie dan ook, een mens te bieden heeft. Bewust van je tekort, tekortschieten, je verlangen naar verzoening.

De Nieuwe Man (uit mijn kunstlezing 2013)

Verlangen naar verzoening

Hoe leg je Barnett Newman uit?

Want: Newman’s werk valt niet onmiddellijk op, omdat het zo kunstig geschilderd is, en evenmin valt zijn kunst in de categorie “mooi”.

Hoe in de vrede leg je uit wat Barnett Newman aan je bestaan kan toevoegen?

Beginnen we met The Wild en dan (At) Onement.

Mensen die mij al langer kennen – en ik “sta” nu alweer twaalf jaar in Velp! – weten dat ik dol ben op een oneliner; een korte zin waarin je een heleboel tegelijk kunt samenvatten, en die makkelijk te onthouden is. Voorbeeldje: Dominee is een contaminatie van “dom” en “nee”, bijeengehouden door de “I” van Ego (ja er zit zelfspot in, maar ook een diepere betekenis). Datgene waarover ik wordt geacht te preken, daar kun je feitelijk niets van weten. God: daar kun je naar verlangen. Ik gebruik liever het woord “Goh” – en daar volgt dan weer zo’n oneliner:

“God” is een dochter van “Goh”.

Oneliners zijn zen-achtige uitspraken. Paradoxen; beelden, waardoor je op het verkeerde been gezet wordt om op het goede terecht te komen. Oneliners, dus.

De kunstenaar die beroemd en berucht was om zijn oneliners staat vandaag op het menu: Barnett Newman. Newman heeft een zevental Onements gemaakt.

De laatste is onlangs verkocht voor het recordbedrag van 44 miljoen dollar.

Is Barnett Newman de ultieme hedendaagse verbeelding van “De nieuwe kleren van de Keizer”? Houdt hij iedereen voor de gek?

Onement 1 lijkt makkelijk, maar blijkt het moeilijkst te interpreteren. Wat je ziet, ben jezelf.

“Onement 1” ontstond in 1948, op zijn 42e verjaardag. Alles wat hij daarvoor ook maar geschilderd heeft, gaf hij onmiddellijk daarna aan de kachel prijs.

Hij ervoer zijn vondst als een soortwedergeboorte, als een spiegel; kwam zichzelf tegen.

Het duurde negen maanden (..) voordat hij begreep wat hem met dit doek overkwam. Het was Paulus’ bekering bij Damascus; een wedergeboorte.

“Onement” is afkorting van het in de Joodse religie zo centrale begrip “Atonement”, verzoening; de “Day of Atonement”, Grote Verzoendag, is het Joodse Nieuwjaar, als alles opnieuw beginnen mag na begrip en erkenning van het mislukte.

Toen Newman (..!) het doek tenslotte zo noemde, had hij dit voor ogen: de weg naar verzoening, naar heil = heelheid, Eenheid. Twee delen die verbonden worden, samenvallen. Een oneliner. Het ultieme verlangen, zo kort en krachtig mogelijk samengevat. “Niets meer aan doen”, moet hij gedacht worden – en hij heeft zelfs het schildertape er op laten zitten. Het doek is onafgewerkt.

Maar laat me proberen iets over Newman te vertellen aan de hand van mijn eigen ervaringen met meditatie en gebed.

Vrijdagavond was ik in Velp bij de kapper, en werd geknipt door Vera. Haar naam betekent oprecht, eerlijk, waarachtig. Ze vertelt me, hoe ze probeert te mediteren, hoe moeilijk haar dat valt, en dat ze het steeds weer opgegeven heeft.

Mediteren is moeilijk. Het lijkt o zo simpel, samen te vallen met je eigen ademhaling en hartslag, maar: probeer het maar eens; een ik-ogenblik, een at-onement.

Al klopt mijn etymologie niet: ik wil ervaren dat het woord “mediteren” samenhangt met het woord “midden”: midden-in-het-moment zijn. En vooral de bewustwording van je eigen ademhaling is daarvoor het meest geschikte instrument.

Het valt iedereen op hoe extreem moeilijk het is om het meest eenvoudige te doen.

Je gedachten hebben de natuurlijke neiging je alle kanten weg te trekken, bij het moment (onement) vandaan.

Ook als je je ademhaling gaat tellen ga je ogenblikkelijk weer oordelen. Bijvoorbeeld als het nog lukt ook (..). Doel van de meditatie is een ik-ogenblik; voorbij tijd en plaats.

Contemplatie; helder bewust-zijn van jezelf, het wonderbaarlijke van dat je bestaat.

Het eenvoudigste blijkt het moeilijkste.

Dat gaat ook op als je probeert stil te staan bij het werk van Newman.

Niet voor niets gaf hij zelf als gebruiksaanwijzing dat je zijn werk van dertig centimeter afstand moet beleven; je krijgt dan een 3D ervaring van de kleuren; en de “zip” gaat werken – zowel als scheiding als verbinding.

Zoals je geboren bent en daarmee afgescheiden van de veilige schoot;

vloek en zegen beide; eenheid en afgescheidenheid tegelijk.

DIE ervaring beschrijft de titel van het werk “Onement”. Eenheid; verzoening; katharsis.

Zoals je met Zen naar een lege muur staart;

zoals je tijdens vipassana via de ademhaling op een hoger plan kunt komen;

zoals tijdens het gebed de mooiste ervaring is het “in-gebed-zijn”.

Daar moet je tijd voor nemen. Of eerder: Je gedachten opgeven; je overgeven.

Wanneer je gaat zitten voor een gigantisch doek als cathedra, overvalt je allereerst de nutteloosheid van de exercitie. Je ziet een gigantisch blauw. Saai, oordeel je.

Je merkt dat de bank niet lekker zit, je irriteert je aan je eigen houding: krom, of stijf.

Je irriteert je aan de andere toeristen, of erger: je gaat je trots voelen op jezelf omdat JIJ tenminste wel de tijd neemt.

Voordat je gaat ademen, her-ademen of dezelfde manier als dat stille doel tegenover je doet, - daar gaat veel kostbare tijd overheen.

Voordat je opgenomen wordt in het doek zelf, zou dat al lukken; dat je ogen stil houden en niet meer rusteloos zoeken naar een houvast; voor je hersens het oordeel opschorten; dan ben je al een heel eind verder.

Onement – het is bijna een ander woord voor “verlichting”.

Het doek houdt je niet voor de gek: eerder is het een spiegel: je holt voor jezelf weg.

Onement. Links de afbeelding zoals ik die in een boek vond, rechts: zoals ik hem gefotografeerd heb.

Wat is het verschil..? Precies. Je denkt dat je iets rechthoekigs gezien hebt, maar je ziet altijd krom – vooral als je er recht voor gaat staan.

Je denkt dat je een lijn ziet, maar kijk je beter – het schilderstape is een heleboel keren overgeschilderd, en bewust niet netjes.

Een “zip” is zo niet alleen maar een scheiding, maar ook een verbinding; en ook een strook licht overal doorheen.

Zoals Leonard Cohen inderdaad zingt:

“There’s a crack in everything – that’s how the light gets in..”.

Newman heeft een zevental Onements gemaakt.

Thema: Beter kijken, beter zien; niet (zo snel) oordelen.

Het is anders. Bewust-zijn: het belangrijkste, wat welke religie dan ook, een mens te bieden heeft. Bewust van je tekort, tekortschieten, je verlangen naar verzoening.

Lied vom Kindsein van Peter Handke; vertaling: Ivo de Jong, uit de film “Der Himmel űber Berlin”,van Wim Wenders (1987, met Peter Falk en Bruno Ganz)  

Paula Modersohn - Becker, Worpswede

Toen het kind kind was,

huppelde het armen naast je lijf

Het beekje is een rivier,

De rivier was de waterval

En deze plas de zee.

 

Toen het kind kind was,

Wist het niet dat het kind was

Alles leefde,

alle zielen waren één.

 

Toen het kind kind was,

had het nergens een mening over,

het was nog nergens aan gewend,

zat vaak in de kleermakerszit,

Ging rennen uit stand, haar in de war,

trok het geen gezicht voor de foto.

 

Toen het kind kind was,

werd het tijd voor de volgende vragen:

Waarom ben ik ik en waarom niet jij?

Waarom ben ik hier en niet daar?

Wanneer begon tijd,

waar eindigt het heelal?

Wat is het verschil tussen wakker

en een droom?  

Kun je de aarde ruiken of horen van  voor alles begon?

Bestaat het kwaad, zijn er werkelijk slechte mensen?

Hoe is het toch mogelijk dat ik, die IK ben, voordat ik mezelf werd, er niet was?

En dat op een keer de IK, die ik werd  

niet meer is, wie ik nu eenmaal ben?

 

Toen het kind kind was,

Kokhalsde het bij spinazie, witlof, rijstebrij, bloempap. 

Dat allemaal eet het tegenwoordig en niet eens omdat het moet.

 

Toen het kind kind was,

Werd het eens in een vreemd bed wakker.  Nu altijd.

 

Vond het veel mensen mooi,

nu slechts bij gelukkig toeval,

Stelde zich het paradijs voor,

nu alleen maar heel af en toe. 

Kon het gewoon nergens aan denken,

daar is het tegenwoordig bang voor.

 

Toen het kind kind was,

speelde het vol overgave

nu, zo helemaal bij de les als toen,

alleen nog maar als het je werk is.

 

Toen het kind kind was,

had het als voedsel genoeg

aan appel en brood,

En zo is het nog steeds.

Toen het kind kind was,

vielen bessen in je hand

zoals alleen bessen dat kunnen,

en zo is het voor eeuwig,

kreeg het van verse walnoten

een ruwe tong,

en zo is het voor eeuwig, 

kreeg het op iedere heuvel

verlangen naar een nog hogere berg,

en in elke stad heimwee

naar een grotere stad,

en zo ging het voor altijd,

greep het naar een kers in de boom

dan kreeg het hoogtevrees,

en ook nu nog,

verlegen voor elke vreemde

werd het nog steeds,

wachtte op de eerste sneeuw,

en wacht nog altijd zo.

 

Toen het kind kind was,

wierp het eens een lange stok

als een speer tegen de boom  

waar die is blijven trillen.

 

Wijs met het kind in je; thema van de dienst 3 februari in Velp

De afspeellijst van Ivo de Jong

Als voorganger (maar ook als vriend) vraag ik mensen welke drie nummers ze bij hun uitvaart zouden willen laten horen. Maar omdat dit afscheid er niet voor jou is, komen we tot de slotsom dat er beter muziek moet klinken die vrienden en kleinkinderen troost.

Daarom is het verzoek van Open Deur naar mijn persoonlijke nummers een gouden vraag. Gelukkig mochten het er tien zijn. Billen bloot dus, van mijn soul!

Ik ben mezelf geworden met muziek.

Mijn opa was korpschef van het Leger des Heils Leeuwarden. Mijn eigen vader speelde er trompet totdat hij er - de brede weg! - dixieland mee ging doen; pa speelde zo’n beetje alles waar muziek uit kwam. Opa Klaas troonde mij, totdat hij werd Bevorderd tot Heerlijkheid, mee naar het corps Leeuwarden. Van opa kregen we een dik singletje met Crimond, gespeeld door een fantastische brassband. Pas dertig jaar later besefte ik dat het de Engelse versie van psalm 23 is.

Goddank, deze melodie heeft het nieuwe liedboek nu dan wel gehaald (eerste waar ik naar zocht). Reeds in de box liet ik me er door troosten. Het plaatje is stuk gegaan (wij kinderen meenden dat het een soort frisbee was), maar het hoesje heb ik ingelijst.

Toen ik de muziek later via Napster van iemand uit Canada terug kreeg, zat ik in het holst van mijn nacht, met tranen op de wangen en een aansteker in de lucht achter mijn PC. Het was het eerste nummer waar ik wezenlijk naar zocht.

Acht ben ik en krijg op zondag een kwartje mee voor zondagsschool, soms ook voor een doordeweeks ijsje. Maar steevast verdwijnt het illegaal in de jukebox van Lunchroom Resto. Helemaal alleen, ongelooflijk gelukkig, onderga ik het wonder: kwartje, knop F7 of E5 en dan! Het fascinerende mechaniek. Twee kwartjes, vijf nummers: Mexican Whistler van Roger Whittaker; Il Silenzio met die trompet; Elizabethan Serenade, Rocco Granata – Buena Notte Bambino.

ivo fluitfoto oud 2Voor dit artikel kies ik het vierde nummer (G3 was dat): Louis Prima, Buena Sera Signorina, vanwege die magische saxsolo. Dankzij dat nummer ben ik later tenor gaan spelen en heb ik twintig jaar R&R gemaakt (meer daarover later). Misschien was die sax wel mijn eerste ervaring met – seks.  

                       

Tien ben ik en de tandarts had een aantal kiezen moeten trekken. Ik lig als een wanhoopje op de bank en vraag mijn moeder om een plaat op te zetten: Aurèle Nicolet fluit Mozart en Von Glück. Ik moet er nog heviger van huilen en weet: Ik wil fluit gaan spelen.

Dat doe ik 47 jaar later nog, elke dag, elke dienst. Ik kan niet zonder. Via mijn fluit ontdek ik hoe ik me voel. Mijn fluit spreekt aan op plekken waar geen woorden voor zijn.

Zestien jaar. Het is november, eerste sneeuw valt, die dinsdag hol ik naar mijn kamer, zet de transistor aan, mono cassette recorder (twee knoppen inhouden; neemt op via ingebouwde microfoon). De volgende week gaat hij vanuit het niets naar 1. Maar de primeur, ik was er bij:

Oh Well, Fleetwood Mac. Het nummer treft me diep onder mijn kippenvel en is daar blijven wonen. Altijd als ik het hoor, bij voorbeeld via de autoradio: ik stop in de berm en krijg de neiging te salueren.

Drieëntwintig ben ik als ik ergens iets lees over ene Springsteen. Ik ben een van de eersten die “Born to Run” koopt. Er staan twee nummers op die ik nog steeds hartstochtelijk meezing: Thunder Road en Jungleland. Wat vreselijk dat Clarence Clemons is overleden, want die saxsolo op Jungleland – man, dat is de waarheid, la condition humaine. Eens zag ik (zwart op wit) Billie Holiday in trance naar een saxsolo staren, waarna ze zei : “The Gospel truth, man..”.Ik heb het vier keer live mee gemaakt: de slip van zijn mantel. Iedere keer ging ik uit mijn dak, de hemel in.

Vijfentwintig: film, Tarkovsky: Solaris. Soundtrack: Bach, Ich ruf’ zu Dir. Wezenlijk diezelfde ervaring als bij al die andere muziek die ik me hier her-inner. De gevoeligste snaar, de dragende melodie van mijn leven, thuiskomen in de melancholie. Ja: dit nummer is voor eeuwig voor mijn uitvaart.

Van 25 tot 40 speel ik per tenorsax Rock & Roll in verschillende bands. Stijl: Mink Deville’s “Coup de Grace”. We doen een stuk of vijf van zijn nummers. Bonnie, onze zanger met zijn Love & Emotion. Nescio momenten (“Jongens waren we, maar aardige jongens”).

Bonnie heeft een eind aan zijn leven gemaakt, ik mis hem nog wekelijks. Mink (Willy) is ook al overleden en ik heb er een nacht van gehuild.

Maar hoor ik die nummers: dan veer, en sta ik altijd weer op. En zij ook.    

En dan dat andere nummer voor mijn afscheid: Every Grain of Sand, van Bob Dylan (“Shot of Love”). De “Silver Saxophone”, de gouden gitaar, de zwarte stemmen; de tekst zo diepzinnig dat ik hem nog steeds niet bevatten kan. Hierin woon ik.

Bij sollicitaties zou ik slechts dit nummer willen sturen. Vinden ze het niets, dan kan het niks worden daar. Ik kan het –tig keer achter elkaar opzetten, ik vind het nog altijd even echt.

In 1989 ben ik voor het eerst voor langere tijd in Rusland. Winter in (toen nog) Stalingrad; ik heb voor een prikkie een peperduur kaartje gekocht en weet geen eens wat speelt. Zo kom ik in mijn kloffie midden tussen keurige Russen terecht bij de 10e symfonie van Shostakovich. Had ik niet middenin gezeten dan was ik meteen weg gelopen.

Goddank moest ik blijven zitten – tot het me daagde: een eeuwig durend ik-ogenblik. De volgende dag ben ik naar zijn graf gegaan.

Geen mensenleven is harmonie, het is nooit allemaal majeur, loopt ook niet goed af, en is niet te vatten. Deze muziek begrijpt mij en heb toen & daar afscheid genomen van kloppende filosofieën.

Elke keer dat ik een afscheidsdienst mag voorbereiden (en dat zijn er toch al tweehonderd geweest?) zet ik de Tiende op met zijn contrabassen.

Van ’93 tot ’95 ben ik de wereld rondgezworven met drie cassettebandjes: Canto Ostinato (Simeon ten Holt), en The Köln Concert (Keith Jarrett). Het is muziek die ik begin tachtiger jaren voor het eerst hoorde tijdens het vrijen. Als ik eenzaam was onderweg, als ik werd bestolen; als ik schrijven moest (toen voor Trouw): deze muziek begeleidt mijn reis als mantra en blijf ik eeuwig dankbaar.

Muziek die me draagt - tot ik zelf tot muziek word verheven.

Ivo de Jong (1956), is muzikant en voorganger voor de vrijzinnigen in Velp en Lunteren.

Ik heb de muziek op een afspeellijst op Youtube gezet:

Crimond – Leger des Heils

Buena Sera – Louis Prima

Regen Seliger Geister – C. W. von Glűck

Oh Well – Fleedwood Mac

Jungleland – Bruce Springsteen

Love and Emotion – Mink DeVille

Ich ruf zu Dir – J.S. Bach

Every Grain of Sand – Bob Dylan

Shostakovich – 10e symfonie

Canto Ostinato – Simeon ten Holt

De youtubefilms van deze afspeellijst kun je vinden op: http://bit.ly/1b9ocHc

Artikel voor Open Deur september 2013

bucketlist

De dagen lengen

Fiets ik terug, met boodschappen beladen, gaat de dorpsschool uit. Ik moet horden kletsende kleuters passeren met een volle krat achterop, en het is guur; ik wil snel, bijna val ik.

Op dat moment denk ik aan de film die we gister zagen: The Bucket List (met Jack Nicholson en  Morgan Freeman). Twee bejaarde mannen ontmoeten elkaar op oncologie, en besluiten de korte tijd die hen rest zo goed mogelijk te besteden. Daarvoor hebben ze een boodschappenlijstje; piramides, de Everest, uit een vliegtuig springen en, natuurlijk: de mooiste meiden zoenen.

Het mooiste meisje bleek aan het slot de kleindochter; dat het geluk zo voor de hand lag..

Ik denk daaraan, en zie dan hoeveel grootouders kleinkinderen ophalen. Sommige met rollator, andere met stok, allemaal vrolijk bezorgd en met meer tijd en bewustzijn dan de ouders.

Ik stap af, zie het aan, en met een grijns van oor tot oor roep ik: “Hoera voor alle oma’s en opa’s!”

En jawel: sommige kinderen antwoordden in koor: “Hoera!”.  

Na Allerzielen en Sint Maarten begint het merkbaar donkerder te worden. De bomen van de Schelmseweg vlammen nog eenmaal vurig op, maar dan waait de wind de wegen vol. Even later en dan begint de tijd van het krabben van autoruiten.

Herfst: als ik niet uitkijk, steekt de waterkou mijn stemming nog aan ook. Dan zie ik niet wat er zoal samen op straat rondloopt, omdat ik teveel haast heb. Toen ik eenmaal was afgestapt, heb ik nog paddenstoelen gezien ook; en een praatje gemaakt met een postbode (en al doende ook nog het begin van dit stukje cadeau gekregen).

Ik heb drie adressen onder de leden waar de spreuk hangt uit psalm 90, eens van een ouder, kerk, of vriendin gekregen: “Leer ons alzo onze dagen tellen”. Vroeger wisten ze zeker het vervolg, want dat staat er niet bij geborduurd: “..dat wij een wijs hart bekomen”. Ida Gerhardt heeft het zo gezegd (en dat is mij in het geheugen gegrift): “Leer ons zo onze dagen te tellen / dat ons wijsheid des harten geword’”. Dat wijze hart komt natuurlijk van koning Salomo, die om een wijs hart bad – een vernemstig hart, vertaalde Anne van der Meijden. Onder de leden van Velp zijn er veel die de kunst van het ouder worden onder de leden hebben en anderen daarmee aansteken. Hoera! 

In de herfst mopperen we dat onze dagen korter worden of dat tijd zo vliegt. In de donkere dagen kun je overal herfstig van worden: het klimmen der jaren, het grijzen der haren, het stijf worden van de leden, alles wat vergaat. Herfst... naast “twaalf” het enige woord waar Willy Alfredo (“roept u maar!”) niets op rijmen kon. Maar - mijn dag is langer geworden, omdat ik me minder gehaast heb. Ik heb meer gezien, omdat ik er de tijd voor nam; meer gehoord, omdat ik wilde luisteren. Langzamer lopen; kindertjes groeten; paddenstoelen kijken en de postbode vragen of ze echt op maandag zullen stoppen met bezorgen van de post?

Ah, denk ik terug op mijn kamer, ik zet een strijkkwartet van Mendelssohn op, en ik zoek, en vind tenslotte, naast heel veel ander moois (bijvoorbeeld deze zin: “En ik kijk en ik kijk. Hiervoor werd ik geroepen: / voor het prijzen van de dingen - omdat ze er zijn”) van Czeslaw Milosz het gedicht, dat hij schreef in de laatste herfst van zijn leven (Milosz is 93 geworden):

Een geschenk

Zo'n gelukkige dag.

De mist was vroeg gezakt, ik werkte in de tuin.

De kolibries stonden stil boven de bloeiende kamperfoelie.

Er was geen ding op aarde dat ik zou willen hebben.

Ik kende niemand die het benijden waard was.

Wat aan kwaad was geschied, had ik vergeten.

Ik schaamde me niet bij de gedachte dat ik was wie ik ben.

Ik voelde nergens in mijn lichaam pijn.

Toen ik mij oprichtte, zag ik de blauwe zee en zeilen.

            In de donkere dagen voor Kerstmis zou je, als je niet vernemstig wordt, bijna vergeten wat er allemaal geboren wordt. En nu ga ik weliswaar niet de bloemetjes, maar toch de lichtjes buiten zetten.

Daarmee is de boodschap gedaan.  

kriklogo

 

Ds. Ivo de Jong
Pastoriedijk 198 
3185 HK Pernis

telefoon: 010-8415105
mobiel: 06-53 455 966
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.